باب شوخى و خنده‏

1-معمر بن خلاد گوید: از حضرت رضا علیه السلام پرسیدم: و عرض کردم: قربانت گردم مردى در میان جمعى است و سخنى به میان آید و آنها شوخى کنند و بخندند؟

فرمود: باکى نیست تا آنجا که نباشد- و گمانم که مقصودش فحش بود- (یعنى در صورتى که به فحش و هرزه گوئى نکشد، و فحش در آن نباشد) سپس فرمود: همانا رسول خدا (صلی الله علیه و آله) این گونه بود که عرب بیابانى نزدش مى‏ آمد و هدیه ‏اى برایش مى‏ آورد و همان جا می گفت: بهاى هدیه ما را بده، پس رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می خندید، و هر زمان که اندوهگین‏ می شد می فرمود: آن عرب بیابانى چه شد؟ کاش نزد ما مى‏ آمد.

2-فضل بن أبى قره گوید: حضرت صادق علیه السلام فرمود: هیچ مؤمنى نیست جز اینکه در او دعابة هست،

من عرض کردم: دعابة چیست؟

فرمود: مزاح.

3-یونس شیبانى گوید: حضرت صادق علیه السلام فرمود: شوخى کردن شما با همدیگر چگونه است؟

عرض کردم: اندک است،

فرمود: این گونه نباشید زیرا شوخى از خوش خلقى است، و تو بدان وسیله برادرت را خوشحال و مسرور کنى، و هر آینه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) با کسى شوخى می کرد و می خواست که او را شاد و مسرور کند.

4-عبد اللَّه بن محمد جعفى گوید: شنیدم حضرت باقر علیه السلام می فرمود: خداى عز و جل آن کس که میان جمعى شوخى و خوشمزه‏ گى کند دوستش دارد در صورتى که فحشى نباشد.

5-حضرت صادق علیه السلام فرمود: خنده مؤمن تبسم است.

6-و نیز فرمود علیه السلام: خنده بسیار دل را بمیراند. و فرمود: بسیار خندیدن دین را آب کند چنانچه آب نمک را.

7-و نیز فرمود علیه السلام خنده بى‏ مورد از نادانى است. (سکونى راوى حدیث) گوید: و آن حضرت پیوسته می فرمود: خنده ‏اى که دندان ها آشکار شود مکن با اینکه کردارهاى رسواکننده ‏اى انجام داده ‏اى، و آن کس که کارهاى زشت کرده از بلاهاى شبانه آسوده نیست.

توضیح‏

- این عبارت امام علیه السلام جنبه فنى دارد و روى مراعات سجع در بیان به این تعبیر فرموده، و مقصود این است که انسانى آلوده بگناهانى است (که هر یک از آنها اگر آشکار شود براى رسوائى او کافى است) با چنین وضعى خنده از ته دل که حاکى از آسودگى خاطر اوست برایش روا نیست.

8-حضرت صادق علیه السلام فرمود: مبادا مزاح کنید که آبرو را مى ‏برد.

9-و نیز فرمود علیه السلام: هر گاه مردى را دوست دارى با او مزاح و ستیزه مکن.

10-و نیز فرمود علیه السلام: قهقهه از شیطان است.

11-عنبسه عابد گوید: شنیدم حضرت صادق علیه السلام می فرمود: خنده بسیار آبرو را می برد.

12-و نیز فرمود علیه السلام امیر المؤمنین علیه السلام فرموده: مبادا شوخى کنید که کینه آورد و دشمنى بجاى گذارد، و آن دشنام کوچک است.

13-حضرت باقر علیه السلام فرمود: هر گاه قهقهه زدى پس از فراغت از آن بگو: «اللهم لا تمقتنى» (یعنى بار خدایا مرا دشمن مدار).

14-حضرت باقر و صادق یا یکى از آن دو علیهما السلام فرمودند: شوخى بسیار آبرو را ببرد و خنده بسیار ایمان را به یک سو پرتاب کند.

15-عنبسه عابد گوید: شنیدم حضرت صادق علیه السلام می فرمود: شوخى دشنام کوچک است.

16-و نیز آن حضرت علیه السلام فرمود: از شوخى بپرهیزید زیرا آبرو را بریزد و شکوه و بزرگى مردان را ببرد (مراد اینست که در مزاح حد اعتدال را نگهدارید و زیاده روى نکنید).

17-و نیز فرمود علیه السلام: ستیزه مکن که شخصیت تو را ببرد، و شوخى مکن که روى مردم به تو باز شود و بر تو دلیر شوند.

18-و نیز فرمود علیه السلام: شوخى مکن تا بر تو دلیر شوند.

19-حضرت أبو الحسن علیه السلام به یکى از فرزندانش سفارش کرد- یا فرمود: پدرم به یکى از فرزندانش چنین فرمود:- از شوخى بپرهیز که آن نور ایمان ترا ببرد، و مردانگیت را سبک کند.

20-حضرت کاظم علیه السلام فرمود: یحیى بن زکریا علیه السلام این گونه بود که گریه می کرد و نمی خندید، و عیسى بن مریم علیه السلام این گونه بود که هم میخندید و هم گریه میکرد، و آنچه عیسى علیه السلام می کرد بهتر بود از آنچه یحیى علیه السلام می کرد.[1]

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم والعن اعدائهم

نام کتاب: أصول الکافی / ترجمه مصطفوى‏ ج‏4 ؛ ص485

نویسنده: کلینى، محمد بن یعقوب‏

مترجم: مصطفوى، سید جواد


[1] کلینى، محمد بن یعقوب، أصول الکافی / ترجمه مصطفوى - تهران، چاپ: اول، 1369 ش.

/ 0 نظر / 70 بازدید